Sorularınız




Tütün mozaik virüsü


Tütün mozaik virüsü ( Tobacco mosaic tobamovirus (TMV) ), çubuk ya da ince uzun virüslerdir. 300 nm uzunlukta çubuklar şeklindeki virüs partikülleri mekanik olarak yayılır. 158 aminoasitli protein monomerinden oluşur. İçerisinde 4 alfa taneciği bulunur. Viryonlar 300 nm uzunlukta ve 18 nm genişliktedir. Çapı RNA’da 6 nm dir ve protein kaplı hücresel enzimler tarafından korunur. Her bir protein monomerinde üç RNA nükleotidi bulunur.

Yüksek derecede bulaşıcı ve stabildir. Mutantları mantar konidileriyle de taşınabilir. Kışı tütün artıkları üzerinde toprakta geçirir. Bitkilerde, tütün mozaik virüsü mahsullere büyük zararlar verir. Dokuz bitki familya üyesinde, en az 125 türde, tütün dahil olmak üzere, domates, biber, hıyar ve süs bitkilerine bulaşabilir.


1. ETMENİN TANIMI ve YAŞAYIŞI:
Tütün mozaik virüsü Tobamovirus grubuna dahil, linear tek sarmal RNA genomu244px TMV Tütün mozaik virüsü
içeren, 300 X 15 nm boyutlarında ve çubuk şeklinde virionlara sahip bir hastalık etmenidir.
Virüs bitki özsuyunun mekanik inokulasyonuyla, aşılamayla, ve kültürel işlemler esnasında
bitkiler arasında temasla, tohumla ve bazı ısırıcı-çiğneyici ağız yapısına sahip böcek türleriyle
taşınmaktadır. Etmenin çok sayıda ırkı bulunmaktadır.
TMV sistemik olarak konukçunun kök, gövde ve yapraklarında bulunmaktadır. Ayrıca
tohumun dış yüzeyinde, tohum kabuğunda ve ender olarak tohum endosperminde de
bulunabilmektedir. TMV stabil bir virüs olup hastalıklı bitki artıklarında, yabancı otlarda ve
bulaşık topraklarda uzun süre hastalık yapma yeteneğini sürdürebilmektedir.

2. HASTALIĞIN BELİRTİLERİ, EKONOMİK ÖNEMİ ve YAYILIŞI:
Hastalık belirtileri etmenin ırkına bağlı olarak farklılık gösterse de, genel belirti
yapraklar üzerindeki renk değişikliğidir. Bu renk değişikliği açık yeşil, sarı ve koyu yeşil
mozaik şeklindedir. Yaprak üzerindeki koyu yeşil bölgeler açık yeşil bölgelere göre daha hızlı
gelişmekte ve bu bölgeler daha kalın ve kabarık bir görünüm almaktadır. Bunun sonucunda
ise yapraklarda kıvrılma ve deformasyonlar meydana gelmektedir.
Virüsün bazı ırkları tarafından meydana gelen enfeksiyonlarda yapraklar üzerinde
nekrotik lekeler oluşmaktadır. Bu lekeler ileriki dönemlerde yaprağın kurumasına neden
olmaktadır. Erken dönemde enfekte olan bitkilerde gelişme geriliği ve bodurlaşma
gözlenmektedir. Tepe yapraklarda küçülme ve deformasyon oluşmaktadır.
TMV’nün domates bitkisinde oluşturduğu belirtiler için Domates Mozaik Virüsü
Teknik Talimatı’nda bakınız.
Hastalığın ekonomik önemi enfeksiyon zamanına göre değişkenlik göstermektedir.
Genç bitkilerin enfeksiyonu sonucunda ürün kaybının % 50 oranına ulaştığı saptanmıştır. Geç
enfeksiyonlarda ise ürün kaybı % 8 dolayındadır.
TMV ülkemizde tüm sebze alanlarında yaygın olarak rastlanan bir hastalık etmenidir.
Tütün Mozaik Virüsü Tobacco Mosaic Tobamovirus (Tmv) 2005
Zirai Mücadele Teknik Talimatı

3. KONUKÇULARI:
TMV’nin önemli konukçuları arasında tütün, domates, biber, patlıcan, fasulye, soya,
sarımsak, börülce, kereviz, patates, bazı süs bitkileri ve yabancı otlar yer almaktadır.

4. MÜCADELESİ:


4.1.Kültürel Önlemler:

Başlangıç enfeksiyonlarını önlemek açısından hastalıktan ari temiz tohum veya
dayanıklı çeşitler kullanılmalıdır. Bu virüsün konukçusu olan bitkiler yan yana
yetiştirilmemelidir. Fidelikte şüpheli görülen bitkiler, hemen çevresinde bulunan bitkilerle
birlikte sökülüp yakılmalıdır. Tarlaya şaşırtılacak fideler dikkatle incelenip hasta olanlar
dikimden önce sökülüp yakılmalıdır. Bütün kültürel işlemlerden önce eller sabun ve suyla
yıkanıp, kağıt havlu ile kurulanmalıdır ve çalışma süresince sigara ve tütün içilmemelidir.
Bakım işlemleri sırasında kullanılan aletler sık sık % 5’lik sodyum hipoklorit çözeltisine
batırılarak dezenfekte edilmelidir. Bitkileri bağlamak için tekrar kullanılacak herek, ip, tel vb.
malzemeler bol sabun veya deterjan ile yıkanmalıdır. Azotlu gübreler hastalığa karşı
duyarlılığı arttırdığından, dengeli ve ihtiyaca uygun gübreleme yapılmalıdır. Hasat sonunda
üretim alanı tüm bitki artıklarından temizlenmeli ve bu artıklar yakılmalıdır. En az 2 yıllık
ekim nöbeti uygulanmalıdır. Hastalığın kimyasal mücadelesi yoktur.

Bir önceki yazımız olan Marul mildyösü hastalığı başlıklı makalemizde hastalık, ilaç ve marul hakkında bilgiler verilmektedir.



Kaynakça

  • 1.http://www.kkgm.gov.tr/birim/bitkikoruma/teknik_talimat/tutun_hast_zar/tutun_mozaik.pdf
  • 2.http://tr.wikipedia.org/wiki/T%C3%BCt%C3%BCn_mozaik_vir%C3%BCs%C3%BC

Benzer Yazılar





Spam Kontrolü: